5 tips om je kind financieel op te voeden

Ik hoor het overal: veel mensen gaan de mist in bij de financiële opvoeding van hun nageslacht. Daarom: vijf tips! Allemaal gestolen van anderen, want Hoefnix zelf is volledig kindvrij.

Kinderen, wie houdt er niet van? Nou, ik, eigenlijk. Onhygiënische mensen met een te grote luidspreker en te veel ongeleide energie, vind ik in de meeste gevallen. Gelukkig vinden de meeste mensen tenminste hun eigen kinderen leuk genoeg om ze op te willen voeden. (Over de kinderen van anderen gaan we het niet hebben.) Toch blijft geld een moeilijk onderwerp in de opvoeding. Heel veel mensen in de FI sfeer zeggen dingen als: ‘bij ons thuis werd niet over geld gepraat.’

Ook zeggen veel mensen dat dit eigenlijk op school geleerd moet worden. Nou heb ik weleens in een Amerikaanse podcast horen zeggen: ‘Je hébt het ook op school geleerd, jij lette alleen niet op.’ En aangezien ik altijd oplette op school, moet ik dit deels onderschrijven. Ik heb op school geleerd wat aandelen zijn, hoe dividend werkt, wat staatsobligaties zijn, enzovoorts.

Maar dat gaat alleen over algemene economie. En beter had best gekund. Het rente-op-rente-effect alleen al. Die economiedocent met die enorme baard die ik op handen droeg, had die dat niet even kunnen uitleggen?? Zowel qua schulden als qua vermogensgroei. Maar zo’n school denkt waarschijnlijk: taak van de ouders. En daarin hebben ze gelijk. Je leert van je ouders hoe je je band moet plakken, hoe je kont afveegt en hoe je jezelf in leven houdt zonder snackbar. Goed omgaan met geld hoort daarbij.

Dat wil niet zeggen dat dat altijd lukt. Geld lijkt wel, samen met algebra en seks, beland op de stapel ‘hopelijk legt iemand anders dat een keer uit’. En zo leggen school en ouders de bal bij elkaar neer.

Daarom spits ik altijd de oren als iemand een goeie tip heeft over de financiële opvoeding van kinderen. Niet omdat ik zelf kinderen op te voeden heb, zoals gezegd. Ik doe dit allemaal alleen voor jou, beste lezer! Ik heb er inmiddels (je gelooft het nooit) vijf verzameld.

1. Doe zoals papa en mama Hoefnix

Anders dan wat ik net beweerde, komt deze tip van mijzelf. Of misschien van mijn ouders, het is maar hoe je het bekijkt. Papa en mama Hoefnix deden vroeger heel open over geld. Niet over het feit dat ze geld te kort hadden, wat in mijn kleine kindertijd wel voorkwam. Dat had ik achteraf pas door. Wel troonden ze hun kleine Hoefnixjes met veel bombarie naar de Rabobank voor het openen van de eerste bankrekening. Die eerste bankrekening, dat voelde als een soort inwijdingsritueel. (Hoe je datzelfde gevoel creëert in deze digitale tijden, dat is een goeie vraag…) Ze maakten van zakgeld en kleedgeld een serieuze zaak. En later vertelden ze dat rood staan heel duur is, dat je altijd je verzekering moet nakijken op de voorwaarden, en ze voerden hun discussies over grote aankopen altijd waar we bij waren.

Waar vooral Ma Hoefnix ook goed in was: minachtend snuiven bij opzichtige verkooptrucjes. Dat soort dingen was voor naïeve mensen, en dat waren wij natuurlijk niet.

Dus praat over hoe je met geld omgaat, gewoon als dagelijks onderwerp. Voer je gesprekken over geld gewoon waar je kinderen bij zijn, en niet pas als ze naar bed zijn. Bespreek met ze hoe hypotheken werken. Doe zuinig met je spullen, repareer ze, en vertel je kinderen dat je dat doet omdat het zonde is om nieuwe te kopen. En druk ze op het hart: heel veel spullen kopen is vallen voor een trucje. En ergens in trappen, daar houden pubers niet van.

2. ‘Hier heb je €100. je mag het houden als je er €200 van maakt.’

Monica, die ik op de meetup in Culemborg ontmoette, vertelde me dat ze dit gedaan had met haar kinderen. Ze gaf ze €100 en ze moesten het verdubbelen vóór hun volgende verjaardag.

Eén kocht bijvoorbeeld een oude brommer, liet pa hem opknappen, en verkocht hem voor ruim het dubbele. Op deze manier is het ze allebei gelukt.

Nu ik er nog zo over nadenk, is het eigenlijk een variant op een bijbelverhaal over ‘woekeren met je talenten’. En ik ben nog wel zo atheïstisch. Nou vooruit, dan. Voor deze ene keer, omdat het zo’n leuk idee is.

3. Verdubbel hun inleg

Ook al van Monica, die ongetwijfeld financiële powerhouses aan het kweken is. Open een spaarrekening voor ze en zeg dat je elk jaar tot een maximum alles wat ze op die spaarrekening zetten, verdubbelt. Je kind een tientje? Jij ook een tientje. Je kind spaart €200? Jij maakt er €400 van.

Monica had het maximum op €600 gezet en haar zonen haalden eruit wat erin zat. Binnen de kortste keren was ze haar €600 kwijt. En inmiddels sparen ze heel graag zonder die verdubbelaar.

4. neem je kinderen in dienst

De podcast ‘Two Sides of FI’ is een heel leuke podcast die ik toevallig eens tegenkwam en waar ik nooit iemand over hoor. Jammer, want het is een heel interessante. Geen hardcore financiële tips, wel goede gesprekken.

In aflevering 32 (27 maart 2022) noemt een van de hosts deze tip. Hij heeft een bedrijf aan huis, maar wellicht kun je het ook in je huishouden inzetten.

Hij houdt een lijst klussen bij, van dingen die echt moeten gebeuren in zijn bedrijf. Hij noemt dingen als de website updaten, social media onderhouden, administratieve taken, etc. Geen lullige dingen alleen verzonnen om de koters te sponsoren, maar echte dingen. Elke taak heeft een prijs. Als zijn kind blut is, wijst pa naar het lijstje.

Als je toevallig niet een architectenbureau aan huis hebt zoals deze man, kun je natuurlijk ook andere dingen verzinnen. Pakketjes ophalen, tuin van de oude buurvrouw wieden, ramen lappen. Maar ik heb het gevoel dat het bij hem vooral ook werkt omdat het ‘echt werk’ is.

Gek genoeg noemen de hosts van ‘Two Sides of FI’ in dezelfde aflevering zakgeld een idioot idee, en ze klinken alsof dat een algemeen geaccepteerde mening is. Zakgeld is, zo beweren ze hier, een idee van naïeve mensen die niet weten hoe het leven werkt. ‘Leuk idee, maar wacht maar tot je zelf een kind hebt.’ Geen idee waar ze die ‘wijsheid’ vandaan halen. Is nee zeggen als je kind om extra geld vraagt, geen optie in de VS? (Dat verklaart misschien iets van de grote aantallen mensen die nu als verwende kleuters hebben gestemd op een man die ze gouden bergen belooft.)

5. zorg voor een jeugdtrauma

Dit is een flauwe. Maar niet zelden zijn mensen die wij FIRE-types als onze helden zien, zwaar gevormd door een heftige gebeurtenis in hun jeugd. Zo leerde JL Collins dat niets in het leven zeker is, doordat zijn vader ernstig ziek werd en diens hele bedrijf op de fles ging. Ineens moest de jonge Jim zijn gespaarde geld, bedoeld voor zijn eerste auto, besteden aan zijn studie. Hij leerde daaruit: niets is ooit zeker. Je moet geld achter de hand hebben. Veel geld.

Er zijn ook veel verhalen van mensen die fanatiek geld gingen sparen als buffer tegen de onzekere buitenwereld, omdat ze vroeg een ouder verloren. Of ze hadden een verslaafde ouder die schulden opbouwde en de andere ouder in armoede achterliet.

Ik wil maar zeggen, als je kinderen soms een klein beetje de mist in gaan, betekent dat misschien wel dat je ze een veilige omgeving aan het bieden bent, waar geld geen paniek-onderwerp is. Hopelijk heb je nog ruim de tijd om ze bij te sturen. En anders leren ze het wel als student, twee weken alleen boterhammen met pindakaas etend.