Eerst even voor de goede orde: ik ben een uitgesproken links mens. Ik beweer dus zeker niet dat het niet erg is dat een deel van de samenleving van heel weinig moet leven. Maar is dat toch je situatie, dan is de zaak niet reddeloos verloren. Jij kunt dingen die een trustfund-kind nooit voor elkaar zal krijgen.
Ik vind de inkomens- en vooral de vermogensverschillen in Nederland te groot. Het kan natuurlijk altijd erger: als ik in de VS zou wonen, ging ik waarschijnlijk briesend van woede door het leven over de onrechtvaardigheid van de Amerikaanse economie. Maar ook in Nederland nemen de miljonairs en de miljardairs toe, en zijn er mensen aan de onderkant van de samenleving die door ons in de steek gelaten worden. Het wantrouwen dat legio kabinetten tegen die groep hebben gekweekt, is echt kwalijk.
De focus die de laatste jaren op fraude met toeslagen en uitkeringen heeft gelegen, maakt mij woest. Tuurlijk, fraude is schadelijk. Ik stel voor dat we bij de bestrijding daarvan beginnen bij miljonairs die de belasting oplichten, rijke ondernemers die failissementsfraude plegen, en eigenaren van bedrijven die illegalen uitbuiten en voor hen geen belastingen afdragen. Dat levert de schatkist heel veel meer op dan jagen op uitkeringsfraude. Bijstandsmoeders die boodschappentassen krijgen van mensen die van ze houden, of een beetje zwart bijverdienen, gaan onze samenleving niet ten gronde richten. Hen als misdadigers aan de schandpaal nagelen, terwijl je ze aan de andere kant niet genoeg bijstand geeft om van te kunnen leven, doet dat wel. We maken het die mensen onnodig moeilijk, en niet alleen hen. Ze hebben kinderen die moeten opgroeien met de ervaring dat de overheid hun vijand is. Die kinderen gaan hun potentieel vaak niet bereiken en dus niet bijdragen aan onze samenleving. Dat is ook schadelijk omdat we dan gaan leunen op voornamelijk die mensen die hun jeugd mee hadden, en die zich dus niet kunnen verplaatsen in groepen aan de randen van de samenleving.
En ik snap ook de reflex die veel mensen op social media hebben, die op elke geldtip of aanbeveling rond bijvoorbeeld sparen, reageren met de bewering dat hier niets van klopt omdat er mensen in de samenleving zijn voor wie die vlieger niet opgaat. Ik word daar weleens moe van, want de meeste van de mensen op wie ze reageren, zullen dat ook niet ontkennen. Maar het feit blijft dat veel advies om te besparen niet helpt voor mensen die nauwelijks geld hebben om te sparen.
Dat dus allemaal om te beginnen. Maar als je een mens met een laag inkomen bent, moet je ook niet bij wijze van systeemkritiek, meteen maar de handdoek in de ring gooien en alle kansen laten liggen. Je kunt ook het heft in eigen handen nemen, en werken met de dingen waar je wél controle over hebt. Je kunt gebruikmaken van je ervaringen en je situatie, als je die kans ziet. Een mens met een laag inkomen kan namelijk dingen die anderen niet kunnen. Dingen die andere mensen niet eens voor mogelijk houden.
1. Je kunt leven van weinig
We beginnen met de meest voordehandliggende. Iemand met een laag inkomen gaat niet huilen omdat hij niet elke drie jaar een nieuwe Audi kan kopen. Een mens met een laag inkomen is niet van suiker.
Het beste voorbeeld dat ik ken, is mijn Japanse huisgenote van jaren terug. Iedereen dacht dat ze ondersteund werd door haar ouders. Dat was niet zo. Ik zag met eigen ogen dat ze gewoon van bijna niks kon leven. Niet alleen doordat ze bijna alles zelf maakte, maar ook doordat ze haar vrienden inschakelde. En zo bouwde ik haar website in ruil voor een cursus sushi maken. In 2006 maakte je daar nog best de blits mee.
2. Je weet de weg in goedkope winkels, restaurants en vakanties
Ik kende als student een paar medestudenten die van hun stoel vielen van verbazing toen we ze hadden meegetroond naar goedkope maar heerlijke Chinese restaurants in de rosse buurt. Ze geloofden niet dat er restaurants bestonden die zo weinig kostten. Er bestaat een hele manier van leven die voor mensen met geld volslagen onzichtbaar blijft.
3. Er is veel minder peer pressure
Je wijs laten maken door je omgeving dat je echt een groter huis moet, of een duurdere auto (of überhaupt een auto), of een vakantie naar Bali, dat is echt dodelijk voor je financiën. Dodelijker dan een laag inkomen. Je kunt echt dolgelukkig zijn met twee weken in een geleende caravan in Zeeland, maar wat als je eigenlijk vindt dat dat zielig is, omdat iemand anders je dat wijsgemaakt heeft? Hoe kom je thuis als je de smalende blikken van je buurman moet verdragen? (Waarschijnlijk heeft die buurman die smalende blik trouwens helemaal niet, die is te druk met zichzelf.)
Als je een laag inkomen hebt, gaat die hele kwestie aan je voorbij, want in jouw buurt gaat niemand naar Bali. Als je langsgaat bij vrienden die net voor de tweede keer hun inrichting helemaal hebben vernieuwd, durf je ze dan nog uit te nodigen in jouw woonkamer die al 20 jaar hetzelfde is? De kans dat je je hierdoor laat beïnvloeden, is levensgroot. Daarom lijken al die miljardairs ook zo op elkaar. Het lijkt me sterk dat ze allemaal heel toevallig van zeiljachten en gouden kranen houden.
4. mensen die schulden hebben afbetaald, hebben een enorme zelfdiscipline
Vooral in case studies in de VS zie je deze groep vaak voorbij komen, in podcasts en blogposts over FIRE. De Amerikaanse samenleving draait op schulden. Je koopt een veel te dure auto op afbetaling, en je kleding op krediet.
Maar had je problematische schulden, en is het je gelukt om die schulden af te betalen, dan heb je een spier gekweekt die je meteen kunt gebruiken voor deel 2 van deze reis: sparen. Je hebt geleerd minder uit te geven dan je hebt, iets wat maar weinig mensen kunnen, ook als ze veel meer inkomen hebben dan jij. Als je gewoon doorgaat met die gewoonte, heb je binnen de kortste keren spaargeld, en met dat spaargeld kun je beleggen. Zo heb je de slinger aangezwengeld die je zomaar heel veel geld kan opleveren.
5. je FIRE-bedrag is lager
Je hebt minder nodig, dus je kunt ook van weinig leven als je FIRE wil worden. Als je op Reddit naar FIRE-subreddits kijkt, vliegen de miljoenen vermogen je om de oren, van mensen die nog steeds twijfelen of ze wel genoeg hebben om te stoppen met werken. Jij bent er met een paar ton. En ja, ‘een paar ton’ klinkt heel veel en het is ook heel veel. Maar in kleine stappen kun je er wel komen.
tips
Ik wilde eigenlijk afsluiten met tips voor mensen met lage inkomens die willen sparen en/of beleggen. Maar ja, ik ben daar niet bepaald de persoon voor. Ik heb wel een tijd geleefd van een heel laag inkomen, maar dat is heel lang geleden en de wereld is veranderd. Bovendien wist ik dat het tijdelijk was, en dat scheelt een hoop stress.
Daarom een oproep. Deel je eigen tip! Ben je ooit opgeklommen uit een dal van een laag inkomen, of daar nog mee bezig, deel in de comments je geldtips die nuttig zijn voor anderen in dezelfde situatie. Ook boeken, blogs en andere resources zijn heel welkom.
De enige tips die ik heb:
- bedenk waarom je wil sparen. Met een duidelijk doel gaat alles makkelijker. FIRE hoeft helemaal niet het doel te zijn van je zuinigheid. Alleen al een buffer tegen de geldstress is al een enorme vooruitgang. Fuck You Money, noemt JL Collins dat, en het is heerlijk om te hebben.
- Leer dingen. Bijvoorbeeld koken zonder restjes weg te gooien, en dingen repareren – zowel kleding als apparaten.
- Steun op anderen. Mijn Japanse huisgenote was er een ster in. Ze vroeg altijd dingen aan anderen, en bewees ze ook altijd een wederdienst als ze kon. Ze was het middelpunt van een soort ruileconomie die ik heel inspirerend vond.
Leave a Reply